Gabayo

amin103 

Halkaan ka akhri 

Riix Halkaan Gabay Gumeysi Diid Halkaan ka Dhageyso

Gobaygan waxaa tiriyey Abwaan Amiin Shiikh Maxamed

Geeraar marabin iyo inaan gabay abuuraaye

Balse ruuxi aan geeriyoon ee wax garanaaya

Goor waliba waa inuu dhacdada hadal ka geystaaye

Nin walbana gaaraadkiisabuu hadalki gaaraaye

Gumeysiga dalkeenii galiyo tacadiguu geystay

Iyo maanta waxa nala gudboon aan ga’ ka iraahdo.

 

Haddii aan gadaal fiiriyoon soo gadiyay baalal

Guud ahaanna aan  soojirkii garashadey baaray

Ma gudboona maandeeq inaan geyno suuqyada oo

Gorgoriyo hishiis laga galoon  gaal u marinaaye.

 

Ma wax garadki baa go’ay kuwii talada goynaayay

ma garaadkabaa naaqusoo gaabis ka ahaaday

Mise giniga maantaa ayaa loo gadiyi uunka

Mise kuwii gumeysigi kacshaa ciidda galay hoose

Oon geesiyaal dirira iyo gooye talo reebin

Amaan dhalin indheer garad ka diga waxa gadaaleeya

Iyo culumo guulle u sharxoo galiyay laabtooda

Garashada kitaabkiisa iyo gaala niciddeeda

 

Mise talaba lama galininoo waa la garab qaaday?

Soo gaala eebahey ma oran gebi ahaantooda

Guushoodu waa wixii dhibaato idin gaarsiiya

Afkoodaad ka garan waxey qabaan guulle suu yiriye

Waxey gunudday laabtuna kadaran taad ka garateene

 

Ma in xabashi geyshkeedu galo goobo barakeysan

Oo guulle lagu caabudoo gaar dadkeenna u ah

Oo ey wanaag gaarsiyaan guul iyo ammaano

Hubka naga guraan noo dhisaan dowlad lagu gaaro

Wanaageynu goobeyney een gaabis ka ahaanay

Soo gabagabeeyaan dhibkaan gaaray shacabkeenna

Guul noo horseedaan xornimo eynan wali gaarin

Gaajadana naga saarayaan gobolka naafeysay

Nagaarsiinayaan horumarkuu gaabis ka ahaaday

Guud ahaan dadyowga afrikaad ee la wada goobi?

Ayaa gabal dadkeennaa qabaan waa garaad xumiye.

 

Ninkii garasho dheer lihi ma dayo goorta uu mariye

Gadaal waxa jiruu fiiriyaa goor iyo ayaane

Ciidda inuu asagu hoos galee horumar gaarsiiyo

Gayigiisa baa kala gudboon gini la siiyaaye.

 

Afartaa ninkii garan lahaa waa horuu go’ay dheh

Gablan aan ka tagin buu ahaa ruuxgaraad badan dheh

Gurey iyo raggii soo halgamay oo gef loo diray dheh

Somali kala googo’diyo gobolladeedii dheh

Gaal soo dhawey gacalna riix garashadeedii dheh

Gumeysigi inuu aarsan rabo gogol dhiggeedii dheh

 

Hadii aan su’aal soo gudbiyeen hadalka soo gaabsho

Goormaan heshiis wada gallnoo xabashi aan gaaray

Gurmad samafal iney noo fidshaan gacanti saaxiibka

Ee lasoo gunaanaday dhibkii waa na kala gaaray?

 

Galbeedkii eey heysteen miyaa gaari kari waayay

Markaasbey dhulkale goobi waa gaala damaceede?

 

Ima aadan goydeen haddii aanu gabalkeeygu

Gadaal kaaga daabneyn markuu geedku oranaayey

Birtii lagu garaafeeyay ee lagu garaacaayay

Gadduu marahayaan saaka nahay gabi ahaanteene.

 

Kan gumeysi gacan siinayow  waadan garaneyne

Garaadkaaga baa gaabanoon gaarin taa waliye

Goor aan wax gacan kuugu jirin garabna aad beeshay

Ood geesiyaashaadi guud goyday madaxoodi

Gardaduub intuu kuu xiroo geedna kugu taago

Gadaal iyo asaga oon dayeyn ruux ka aar gudaya

Ayuu madaxa kaa goyn adaa gabay naftaadiiye

Afartaas garaad xumadayada gogol dhiggeedii dheh

Guri gubanayee kii lahaa gaas u dey-deyi dheh

Gargaar iyo ninkuu tala bidee gacalka moodaayay

Ee gado haraagii ku yiri garashadiisii dheh.

Gaal kii u liitiyo amxaar baa na garabsiini

Gargaar noo fidaa kii lehow waa garaad xumiye

Adi kuu garbeyn maayo ee howl kaluu gudane

Inta goori goortahay haddii aadan garan dowga

Markuu geedka kugu soo xiree xarigga kuu gaabsho

Gurmad kuu yimaadiyo markaad gacan walaal weydo

Oo gowrac suge aad tahaad garan warkeygaase.

Gurigiisi ruux gubahayoo gaas la daba taagan

Ee gacal wixii uu  lahaa geed ku wada taagay

Hadduu gacanta taagtoo cabaad dunida gaarsiiyo

Gurmad iyo gargaar uu codsadoo lagala soo gaaro

Geellow miyuu filan karaa waa ged yaab badane?

Haddii goosan ari uu dhurwaa gaaja ba’an heyso

Godkiisii ku soo booqdo oo gacala weydiisto

Gargaar uu u fidiyaa haddey maangal noqoneyso

Gurmad xabashi inaan dhowrannaa waa ged noo furane

Gumeysigu caddaan iyo madow galabta waa jeele

Waxa garabyo badan aan u nahay waa i gali weysay

Walaalkiis nin gowrac u raboo cadow gargaarsaaya

Guushiyo wanaagguu ka heli waa i gali weysay

Gurigiisi kii duminayee gadaya ciiddiisi

Cidda uu gabbaad siin ka rabo waa I gali weysay

Hashiisii nin gowracahayoo gaawa culanaaya

Oo caano googoobayaa waa i gali weysay

Inuu gaal xarbiya guri islaam joogo gudihiisa

Oo aan jihaad lala galeyn waa i galiweysay

Gabdhaheenni gaaladii kufsiga ugu garaardeysay

Oo aan wax dhiillaahi galin waa i gali weysay

Iyadoo gumeysigi ku fidi gobolladeennoo dhan

In guruubba eedeyn guruub waa i gali weysay

Gacmo wada jirbey saan ognahay xarig ku gooyaane

Guruubeysi lagu gaarimaa guul wanaagbadane

Masiibadan ka gees iyo ka gees gaartay qarankeenna

Guryaheenna oon duminno iyo gowraciyo leyntu

Gobol-gobol in loo kala go’aa waa gadduu rabaye

Intaan liifadda u gaabinoon xumaha geed saaro

Gumeysigani nama kala jeclee gees aan ka ahaano.

Riix Halkaan Gabay Gumeysi Diid Halkaan ka Dhageyso

Abwaan: Amiin Shiikh Maxamed

Email: amiin43@hotmail.com

Yusuf Garabey

Amin 83

Halkaan ka akhri 

Go’aan Qaran.

 

Gabaygaan la magacbaxay Go’aan qaran waxaa ciriyay Inj. Maxamed Cali Cibaar, wuxuuna soo baxay 1dii May 2007. Gabaygu wuxuu jawaab u yahay gabaygii uu curiyay suugaanyahanka Maxamed Xirsi Guuleed ( Abdibashir) oo magaciisu ahaa Gobonnimo dagaallama isdhiib waa gunnimo weyne, gabaygaas oo si qotodheer uga hadlayay gumaadka iyo gardarrada lagu hayo shacabka aan waxba galabsan ee magaalada Muqdisho oo ay xasuuq u geysteen cadowyo isku soo bahaystay oo kala ujeeddo ahi.

 

Waa kan gabaygii Go’aan qaran ee akhris wanaagsan

Gar Ilaahey waa loo islaam gaal kol ay tahaye

Gaabaygaad Maxamadow dirteed dunida gaarsiisay

Ilaahey gargaaryow runtaad gole ku faalleysay

Guubaabadaadiyo xaqaad garabka siineysay

Geesi waa ku diirsaday dullina waa gamuun helaye.

 

Guryaha dumay gumaadkaa dhiciyo qaxiyo guurguurka

Raqda Xamar dharaarahan goglane goob walbaba daadsan

Muslinkaa gamaaraaya ee gaaska lagu buufin

Wax ma galabsatiyo waxa miskiin qoorta la guduudin

Saqiirrada la wada gowracee haaddu guraneyso.

 

Culimada la garbaduubayee cadowga loo geeyo

Walaalow haddey gogosha iyo gama’i kuu diidday

Haddii aad galiilyootayood la gadgaddoomeyso

Qaar baa garaaddaba ku hela ehel gummaadkiise

Qaar baa hooyooyinka gablami ganacsigood yahaye.

 

Qaar baa garaacaaya sacab oo gurbaan tumiye

Gunnimadii haddey faan tahoo saaka laba goobi

Gorgoriyo haddey joogto maal oo la goyn waayay

Waa gaddoon adduunyaad anigu saan garwaaqsadaye

Allahayow na guulee waqtigu waa is gurayaaye.

 

Gumeysiga na soo weeraree gulufka soo kiciyay

Waligoodba way gaadayeen goor an dagannaaye

Galdaloolladeenney Kufaar goobayeen abide

Gurey iyo Daraawiishtii iyo ciidan laga goojin

Gaar baa intaa laga hayoo wey gabbanayeene.

 

Guuldarrooyinkoogii shalay gocanayaan weliye

Goolashaan dorraad dhalinnay bey guda is leeyiine

Gaashaanbuur dulmiga loo dhisay garabsanaayaane

Inaan adiga ku gargaarsanney nagu galaayaane

Allahayow na guulee waqtigu waa is gurayaaye.

 

Inkastoo aan gaabinnay beryahan oon gadaabownay

Inkastoo midnimo laga gudbuu gobolba meel aaday

Inkastoo uu garwadeenba yahay jaahil lagu guuro

Inkastoo gudimahaan na jaray geedkeen lagu daabay

Oo wadajir wuxuu gooyo aan maanta garanweynay.

 

Markii uu garruun nagu dhacoo dakhar na soo gaaray

Ubad bilo an gaareyn markii gaajo loo laayay

Oo gisida oo kale maalinba qaarkeen laga giigay

Inta kalana isha galac ka siin oy wax geli weyday

In dugaaggu hilibkeen gurtaa wow garleeyahaye.

 

Gefkii dhacay waxbaa laga bartiyo gama’asanaantiiye

Kala guurkii waan eednayoo nacab na googgooye

Inaan gaari wada saarannahay garay kan miirraniye

Naxariista gaanka adey Weynow kaa gurine

Allahayow na guulee waqtigu waa is gurayaaye.

 

Soomaali Gabigeedu waa gacal walaalo ahe

Waa ummad Ilaah uu galladoo galiyay Iimaane

Waa ummad gumeysiga neceboon gunnimo yeeleyne

Gacankii Tajoorriyo Cartiyo Awdal godankeeda

Gabiley Hargeysiyo Burciyo buurta Shiikh gurada.

 

Gidaarrada Taleex iyo dhulkey geenyadu ku foofto

Ceerigaabo geeska Raascaseyr gegida Boosaaso

Herertaa galbeed iyo Godey taniyo Gaashaamo

Garoowiyo Nugaal Gaalkacyiyo Galdogobtaa hoose

Galgaduud ka gees iyo ka gees meel kastoo aad gaarto.

 

Dhulkuu wabigu kala gooyo iyo Gobolka Hiiraan ah

Jowhar iyo Garsaaliyo Cadale Balcad gadaasheeda

Banaadiroo khalqigu uu gimgimay gooshitaankiisa

Golweyn iyo Afgooyiyo Markada nimcadu gowriirto

Guudka Buur gudaha Baydhabiyo gurisankii Waajid.

 

Gosha Jilib geesaha Saakow iyo geriga hoygiisa

Garbahaarrey Baardheere iyo Gedo dhammaantiisa

Goobtii Kismaanyiyo illaa taniyo Buur-gaabo

Gaarisa Wajeer iyo illaa Kiinya laga gaaro

Gurigaad tagtaba waa rug ay gogoli kuu taalle.

 

Gucle horumar annagoo wadnoo gaawahow culannay

Isgarabsi ha joogtee annagoon xume cid gaarsiinnin

Gardarrada Tigruhu wado waxaa garabka loo siiyay

Oo shacabka loo gumaadiyoo loo gataalleeyay

Googaaleysan maynee dhabtii weysla garannaaye.

 

Gaangis noo heshiiyoo raxmadi ay ka wada guurtay

Dhaaxey gabgable khaa’iniyo noo shireen gumiye

Dhaaxey guddiyo beena oo gallan abuureene

Dhaaxey u goodgooddiyeen carab gariirtooye

Dhaxey Afrika gaabsatoy afka gufeeyeene.

 

Dhaaxey golaha baadilka ah qodobbo geeyeene

Dhaaxey gorfeeyeen shirqool geerideenna ahe

Dhaaxey go’aan nagu khaldeen ay na geliyeene

Dhaaxey giniyo qaybiyeen laysku gadayaaye

Dhaaxey mid gambo caabudiyo gaabis koriyeene.

 

Dhaaxey mid sida Yey gabgabi soo xuleen gorofe

Dhaaxey mid iimaan guriyo Geeddi keeneene

Dhaaxey midkeennii wax gala gabawareen nacabe

Dhaaxey gubeen maatiyoy gaabiyeen shacabe

Dhaaxey geddii ay rabeen naga gujeysteene.

 

Gabagabadii waan aragnayoo waa gumaad taloye

Waa geyiga qofba yuu ku harin gebi ahaantiise

Ama gaalnimada qaata oo Guulle caasiyaye

Mar haddii Gabriyo Tafase iyo Garaci qooqaayo

Mar haddii gabdhihii sharafta laa tacaddi loo geystay.

 

Taariikhdu waa kala gaddoon gelinkaan saaka ahe

Fulay gaabshay Dayuus guuna iyo doqon gafuur weyn leh

Afmiishaar galley lagu masliyo caqli gaweetoole

Gun midoo damiirkuba gab yahay gafane yeelkoode

War yaa goboo xumaan ka gilgishey galabta joogtaaye.

 

Waa gadoode gurmadoo ka kacey galabta joogtaaye

Gumeysiga ha yeelina ayay galabta joogtaaye

Dhaxalkeenna yaan la gambin bey galabta joogtaaye

Garbo siman dagaallama ayay galabta joogtaaye

Inaan diinta u gargaarno yay galabta joogtaaye.

 

Gabooyaha inaan qaadanney galabta joogtaaye

Gaalleef in lala soo baxey galabta joogtaaye

Geyigeenna inaan daafacney galabta joogtaaye

Gala gala dhufeysyada galey galabta joogtaaye

Guba guba Woyaanaha gubey galabta joogtaaye.

 

Gabgab baa adduun lagu rogiyo gebi ka duul baase

Kuwa maanta na guulguulayow reer garaadlaawe

Abaal waxaan dadkiinna u galnoon gudid ka dhowraynay

Haddaad goortaan baad naga rabtaan gibir inaan bixinno

Waa garashadiinniyo hunguri aad ku go’eysaane.

 

Gam haddaan dhaheynoo dhamaan geeri mudaneyno

Gargaarkii ilaah iyo annagoo guulo filaneyna

Oo diinta gaashaan ka dhigan gowsna ku adkeysan

Gayigeenna inaan daafacnaa waa go’aan qarane

Gardarrada inaad eedeysaan waa go’aan qarane.

 

Mar haddaad giriifteen warhoy gaabsadoo jooga

Gamaskaad fahmeysaan wixii uu gantaal qoraye

Godobteennii Gondhor iyo Addis waa ta gudo taalle

Gambellaa illaa tagnoon Wallo u sii gudubno

Illaa Maqalle aan ku gaardinnoo kibirku uu gaabto.

 

Garsoorkiyo caddaaladda illaa qaarkiin la hor geeyo

Daallimiinta illaa aan gurbinnoon weyno gabigoodba

Geeska afrikoo idil illaa nuurku wada gaaro

Gu’ barwaaqo illaa uu curtoo galalka noo buuxsha

Geeddiga xornimo inaan wadnaa waa go’aan qarane.

 

Gaangiistarkaa Melles ahow gurracanow heedhe

Si kastoon gargaar sharaf leh iyo gacanba kuu siinnay

Si kastoon geeraarrada taliyo kuu gudbinnay waano

Gawaan aan ku daalnaad tahoo aan wanaag geline

Waxaad tahay Goroyo waalatoo gabbal u sii dumaye.

 

Gudcur baad gudeysaa dhul uu good ku ladayaaye

Gucumaale aar oo hurdaad ganbar u mooddaaye

Ganaaxa iyo adigaa dalbaday dhiigga gobo’leyne

Gacmahaada adigaa ku qodan iilkaad gali leyde

Galbataye maxaan kuu galnaa weys gunaanadiye?.

 

Kuu gooddin meynee runtaa lagu guddoonsiinne

Guureysayaa ama aroor hore u guurtaaba

Sii gurguurataa ama sidii leeb u gamantaaba

Gelinkaan tagtaa iyo beryahan sii galgalataaba

Goror heensataa iyo bukaan go’a ka boobtaaba.

 

Masaajidyo gubtaa ama waayeel kibir garaacdaaba

Dugsi guratayaa ama kitaab galal ka jeexdaaba

Waxaad geysatoo idil haddaan kaa gudeynaaye

Adaa gumuc rasaaseed u qabay garow la ruugaaye

Galbataye maxaan kuu galnaa weys gunaanadiye?.

 

Garabdaar dhabaan heloo jab waa kula gudboonaanne

Gabanney ahaayeen kuwaad ka gabbaneyseene

Gurdankii fardaha iyo haddaan gaasas soo kicinne

Guutooyinkii danab markaan goobta hore keenno

Waxa aan gadaal maagannahay yaadan garaneyne.

 

Gargar kugu habyaa ama Sheydaan godol ka nuugtaaba

Jinni magan gashaa ama Ibleys gunno ku siiyaaba

Ku gunuunucdaa janan amase gebigood laysaaba

Garbaash inaan arlada kaa bixin ilmada oo gabax leh

Ood garka na qaban waa hubaal goor dhow dabadeede

Gagso gagso adaa gool yaxaas galay afkiisiiye

Gagso gagso adaa gondaha daray godadkii naareede.

Dhamaad

Inj. Maxamed Cali Cibaar

mohamed_ebar@hotmail.com

 

Jilyaale

Halkaan ka akhri

Mididin gaalo (Gabay)

Tiriye: Maxamed Xirsi Guuleed

Gabaygan waxaa Tiriyey Maxamed Xirsi Guuleed (abdibashir) 2007-05-09. Wuxu ku socdaa Ra´iisal wasaaraha DKM ( =Dawladda ku meelgaarka Xabashida) Cali Maxamed Geeddi (Mididin gaalo) .

Waa warbixin ku saabsan xaaladda dalka iyo kaalinta uu ku leeyahay Ninkaasi. Mar waa tumaati abwaan, marna waa waanin iyo wacdi.

Ciddii ay xidhiidh leeyihiin ha iga gaadhsiiso waa farriine.

Ereyo jilcin: Mood = waa maalka sida lacagta iyo alaabooyinka kala duwan.

Araq = waa hurdada oo qofka ka guurta ama ku soo dhici weyda.

Dalaal = baadi, xaqa ka lumid.

Wuxu yidhi:

1-Cali Maxamed Geedow Inaad mididin gaalaad tay

2-Oon magac bulshada kuu dhex ool lagugu maamuuso

3-Waa marag ma doontiyo war aan muran u baahnayne

4-Ninka soo miciinsaday axmaar mug iyo xooggiile

5-Ee moodhikaarriyo dalbaday miigag iyo kaare

6-Ee shacab masaakiin ahaa malag dulgawdiidshay

7-Ee yidhi madaafiic la dhaca ha i muddeeceene

8-Mashaqada dhextaal xamar waxaa maydku tira beelay

9-Ka masuulka laga saarayaa maandhow waa adiye

 

10-Maryaa dumarka laga siibayee muhasho loo qaawin

11-Ee diinta lagu maagganyahay mahadho weeyaane

12-Ninka masuulka laga saarayaa maandhow waa adiye

 

13-Masjid Xabashi guri looga dhigay, muusig lagu dheelo

14-Oo laga manciyey sheekh addima milay salaadeedka

15-Ka masuulka laga saaraayaa maandhow waa adiye

 

16-Mooryaantan qalabaysanee maxasta boobaysa

17-Een meherad iyo dhaafahayn guriga mood yaallo

18-Ka masuulka laga saarayaa maandhow waa adiye

 

19-Dalku muqaddasaad iyo hadduu goobo mudan leeyey

20-Madaxtooyadiisii ayuu cadow mushaaxaaye

21-Ka masuulka laga saarayaa maandhow waa adiye

 

22-Muslin buu shacbigu sii ahaan maalla way dhaqane

23-Adna maalmo weeyaan waxaad madax ahaataaye

 

24-Inuu murugo joogta ah ilaah kugu musiibeeyo

25-Ood meehannow iyo walaac meelba degi waydo

26-Hurdadaa macaanlehe inaad araq madoobaato

27-Maatidaad xasuuqdeen inay jiifka kugu maagto

28-Yaa ii miciinaay inaad maalmo badan hayso

 

29-oo marag laguu wada noqdaan maanshe sugaynaaye

 

30-Cabdillaahibaa kaa yar mudan, kaana magac roone

31-Mujrin haba ahaadee isaga waa la maah garane

32-Adigana mataalkaagu waa ey la maamulo´e

 

33-Waxa kugu maxaafsada Tikree tiisa meel marine

 

34-Muruq reer galbeed iyo haddaad maalka Yururb eedday

35-Malles iyo haddii aad Farayz nebiyo moodayso

36-Ninkii meelo dhaadheer koraa, maandhow soo noqone

37-Mingistiyo Siyaad baad ogayd marinkay qaadeene

 

38-Waatuu Mabuutana bakhtiyey maalmo dabadeede

39-Adiguna inaad mudan halkaa muran la´ weeyaane

 

40-Mawdkaaga lama gaabin karo mawle kuu qoraye

41-Malaggii namruud dilay hadduu kaaga malaq siiyo

42-Ama ay muqaawamo adoo mooggan ku haleesho

43-Ama uu miskiin ciil qabaa miino kula eegto

 

44-Tii lagula maagaba islaam mahadin dooneeye

45-Maydkaaga waxa raaci waa macatablaa gaale

46-Muslin inuu salaad kugu tukado malahay kaa dheere

 

47-Waxba maaxda gabay yaan sidii mool u sii geline

48-Midho iga gunaanada haddaan, miimka ka higgaasho

49-Cali Maxamed Geedow Inaad mididin gaalaad tay

 

50-Inaad marin habow iyo dalaal maamulka u hayso

51-Adiguna ma moogganid dadkuna kuma mannaagaane

52-Maxsharkiyo qiyaamuhuna waa mawcid kuu dhimane

53-Muddug adiga oo qaawan baad maandhow soo bixiye

54-Halkaasaa maxkamaddii Alliyo maragna yaallaaye

 

55-Kuwaad dunada macagooda taad meel la soo geliye

56-Waxse jira Macbuudoow Ilaah toobad kaa mudane

57-Intaad maanta nooshay intaan marinku kaa awdmin

58-Waa kuu maftuux weli inaad xumaha maydhaaye

59-Maqashii adduunyada haddaad toobad muhanayso

60-Haddii kale adays mahadiyee murug u heensayso

 

Maxamed Xirsi Guuleed

abdibashir@hotmail.com

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s